Filomena Dato foi unha poetisa e escritora galega asociada ao Rexurdimento literario e recoñecida polo seu compromiso co feminismo e a cultura galega. Participou activamente nos movementos de reivindicación da lingua e da identidade de Galicia, colaborando con composicións poéticas en publicacións como El Heraldo Gallego, Galicia Recreativa e Álbum Literario, e formando parte do ambiente intelectual da súa época xunto a figuras como Sofía Casanova e Emilia Pardo Bazán. A súa obra en galego destaca no poemario Follatos (1891), unha colección de poemas que aborda temas de denuncia social e estereotipos de xénero, facendo de Dato unha das voces máis salientables da lírica feminista do século XIX.
A vida literaria de Filomena Dato caracterízase polo seu compromiso tenaz coa igualdade de xénero e coa valoración da literatura en galego, unha tarefa que desenvolveu malia as dificultades propias dun contexto social dominado polos prexuízos machistas. Foi galardoada en diversos certames literarios —entre eles polos seus poemas como Defensa das mulleres— e en 1906 foi nomeada membro correspondente da Real Academia Galega, xunto con outras mulleres destacadas da época. A súa obra e figura continúan a inspirar estudos e homenaxes como recoñecementos á súa contribución ao feminismo e ás letras galegas.